Tükenmişlik (burnout): belirtileri ve semptomları tanımak
Tükenmişlik nadiren bir gecede ortaya çıkar. Çoğu zaman aylar içinde sinsice gelişir ve birçok kişi ne kadar bitkin olduğunu ancak geç fark eder. İşaretleri bilen, daha erken harekete geçebilir.
Tükenmişlik nedir?
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), ICD-11 sınıflandırmasında tükenmişliği, iş yerinde başarıyla yönetilemeyen kronik stresten kaynaklanan bir sendrom olarak tanımlar. Tükenmişlik orada başlı başına bir hastalık olarak değil, sağlığı etkileyen bir faktör olarak kabul edilir. WHO üç özellik sayar:
- bitkinlik ve enerji eksikliği hissi,
- işe karşı artan içsel mesafe ya da işe yönelik olumsuz, alaycı duygular,
- daha az başarabildiğiniz hissi.
Günlük hayatta birçok kişi, yük aileden, bakım sorumluluğundan ya da para sıkıntısından geldiğinde de tükenmişlikten söz eder. Belirleyici olan şudur: yeterince dinlenmeden süren kalıcı yük.
İlk işaretler
- Hafta sonundan ya da tatilden sonra bile yorgunsunuz.
- Zor uykuya dalıyorsunuz ya da gece uyanıp kafa yoruyorsunuz.
- Küçük şeyler huzurunuzu kaçırıyor, daha çabuk sinirleniyorsunuz.
- Konsantrasyonunuz ve hafızanız zayıflıyor.
- Eskiden keyif aldığınız şeyler artık pek ilginizi çekmiyor.
- Arkadaşlarınızdan ve ailenizden uzaklaşıyorsunuz.
- Her şey “fazla” geliyor.
Bedensel şikâyetler
Sürekli stres çoğu zaman bedende de kendini gösterir: baş ya da sırt ağrıları, kas gerginlikleri, mide-bağırsak şikâyetleri, çarpıntı ya da sık enfeksiyonlar. Bu tür şikâyetlerin birçok nedeni olabilir. Bu yüzden bunları her zaman bir doktora kontrol ettirin.
Tükenmişlik mi, depresyon mu?
Tükenmişlik ve depresyon, bitkinlik, isteksizlik ve keyifsizlik gibi birçok şikâyette birbirine benzer. Ayrımı uzmanlar yapmalıdır. Çevrimiçi bir test teşhis koyamaz, ama şu anda nasıl olduğunuza dürüstçe bakmanıza yardımcı olabilir.
Şu anda ne kadar stresli hissediyorsunuz?
Yedi kısa soru, birkaç dakika, kayıt gerekmez.
Ücretsiz Stres Testine başlayın